۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ – مقاله‌ای مروری که در نشریه Genes& Diseasesمنتشر شده است، بر «لیپوفاژی» تأکید می‌کند؛ فرآیند سلولی که به‌طور انتخابی قطرات چربی را تجزیه می‌کند و می‌تواند هدف درمانی مهمی برای شرایط ناشی از اختلال در متابولیسم لیپید و استرس اکسیداتیو باشد. این مقاله، درک کنونی از چگونگی حفظ تعادل متابولیک توسط این مکانیسم بازیافت سلولی و نقش اختلال در آن در بروز طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها را گردآوری کرده است.
قطرات چربی زمانی عمدتاً به‌عنوان ذخایر غیرفعال چربی دیده می‌شدند، اما امروزه به‌عنوان ساختارهای پویا که در تأمین انرژی، پیام‌رسانی سلولی و تنظیم متابولیک نقش دارند، شناخته می‌شوند. سلول‌ها از طریق لیپوفاژی، قطرات چربی را برای تجزیه به لیزوزوم‌ها منتقل می‌کنند و اسیدهای چربی آزاد می‌کنند که می‌توانند برای تولید انرژی مورد استفاده قرار گیرند. این فرآیند به جلوگیری از تجمع بیش از حد لیپید، سمیت لیپیدی (Lipotoxicity) و تولید گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) که آسیب‌زا هستند، کمک می‌کند.
هنگامی که لیپوفاژی دچار اختلال می‌شود، لیپیدهای اضافی می‌توانند در داخل سلول‌ها تجمع یافته و میتوکندری‌ها را تحت فشار قرار دهند؛ امری که منجر به افزایش استرس اکسیداتیو، التهاب و آسیب بافتی می‌گردد. اختلال در لیپوفاژی با بیماری‌هایی نظیر چاقی، دیابت نوع ۲، بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک (MASLD)، آترواسکلروز (تصلب شرایین)، بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی و اختلالات کلیوی مرتبط دانسته شده است. همچنین، لیپوفاژی رابطه پیچیده‌ای با سرطان دارد، که در آن اثرات این فرآیند ممکن است بسته به نوع تومور و نیازهای متابولیک آن متفاوت باشد.
چندین مسیر مولکولی نقش‌های محوری در کنترل لیپوفاژی ایفا می‌کنند؛ از جمله AMPK، mTORC1، ULK1، TFEBو PPARها که به دسترسی به مواد مغذی و نیازهای انرژی سلول پاسخ می‌دهند. این مسیرها با تنظیم تجزیه و استفاده از لیپیدهای ذخیره شده، به سلول‌ها کمک می‌کنند تا با تغییرات متابولیک سازگار شوند و در عین حال تجمع مضر لیپید و آسیب‌های اکسیداتیو را محدود کنند.
این مقاله همچنین بر ترکیباتی که قادر به تأثیرگذاری بر لیپوفاژی هستند، از جمله فنوفیبرات (Fenofibrate)، سولفورافان (Sulforaphane)، هایپروساید (Hyperoside) و جنیپوزید (Geniposide) تأکید می‌کند. این ترکیبات از طریق مکانیسم‌های مولکولی متفاوتی عمل می‌کنند و اثرات بالقوه مفیدی را در مدل‌های تجربی مربوط به بیماری کبد چرب، چاقی و آترواسکلروز نشان داده‌اند.
با وجود پتانسیل درمانی بالا، دستکاری فرآیند لیپوفاژی نیازمند کنترل دقیق است. تجزیه بیش از حد قطرات چربی می‌تواند مقادیر زیادی اسید چرب آزاد آزاد کند که احتمالاً استرس میتوکندریایی را افزایش داده و اثرات ناخواسته‌ای به همراه داشته باشد. بنابراین، پیش از آنکه رویکردهای مبتنی بر لیپوفاژی بتوانند در سطح بالینی پیشرفت کنند، تنظیم اختصاصی بافتی، هدف‌گیری دقیق و درک شفاف‌تر از تعاملات بیولوژیک پیچیده این مسیر ضروری خواهد بود.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20261012/Targeting-lipophagy-could-help-treat-metabolic-and-oxidative-stress-related-diseases.aspx